Thoái hóa khớp: Cần điều trị sớm

Thường xuyên mỏi ở khớp làm cho người bệnh thích bẻ hay giật mạnh khớp để tạo tiếng kêu răng rắc. Những động tác này có thể gây hại cho khớp.

Xương bình thường không có gai. Do đó, khi bác sĩ nói gai xương thì người bệnh thường hoang mang, lo sợ. Gai xương thật sự nguy hiểm khi ở các vị trí có chèn dây thần kinh như gai ở xương sống hay ở những vị trí có sự tác động cơ học, đè ép khi cơ thể di chuyển như xương gót chân, xương đầu gối...

Thường gặp ở cột sống

Gai xương là kết quả của quá trình thoái hóa khớp không được quan tâm điều trị đúng mức, thường gặp nhất ở cột sống và còn gặp ở khớp gối, khớp gót chân. Đây cũng chính là nguyên nhân gây đau cột sống cổ hay cột sống lưng và các khớp có gai.

Mức độ đau tùy thuộc vào kích thước gai và mức độ tác động vào dây thần kinh. Khi chúng ta nói phòng ngừa và điều trị tốt thoái hóa khớp thì cũng chính là phòng ngừa gai xương.

 Phẫu thuật điều trị cho một bệnh nhân gai cột sống. Ảnh: Ngọc Dung

Để phát hiện sớm bệnh thoái hóa khớp, chúng ta lưu ý 2 triệu chứng sớm là đau tại khớp bị thoái hóa và cứng khớp vào buổi sáng.

Cứng khớp nghĩa là khớp cử động khó khăn vào buổi sáng, thường gặp và kéo dài trong thời gian 5-15 phút, tối đa không quá 30 phút, khu trú ở vài khớp bị thoái hóa.

Khác với viêm khớp dạng thấp là cũng đau nhưng có thể kéo dài vài giờ, cứng khớp có ở nhiều khớp và đối xứng cả hai bên. Đau do thoái hóa khớp không đi kèm theo sưng nóng đỏ tại khớp, khác với đau do viêm khớp dạng thấp thường kèm theo sưng to hay nóng đỏ tại khớp.

Đau do thoái hóa khớp có một số đặc điểm như xuất hiện ở một vài khớp riêng lẻ bị thoái hóa như ở khớp gối, khớp háng, cột sống cổ, cột sống thắt lưng, khớp gót chân. Đau có thể một bên hoặc hai bên khớp.

Thoái hóa khớp ở cột sống thắt lưng giai đoạn đầu thì người bệnh sẽ thấy đau lưng nhiều vào buổi sáng khi mới ngủ dậy, đau kéo dài không quá 30 phút thì giảm, sau đó không đau cả ngày dù làm việc bình thường.

Sau một thời gian, bệnh nặng hơn thì đau lưng kéo dài cả ngày, mức độ đau tăng khi làm việc nhiều và giảm khi nghỉ ngơi.

Dấu hiệu đặc trưng

Thoái hóa ở khớp gót chân thì sẽ có cảm giác đau thốn ở gót vào buổi sáng lúc mới ngủ dậy, bước xuống giường đi những bước đầu tiên. Khi đi được vài chục mét thì giảm đau nhiều và đi đứng bình thường nhưng sáng hôm sau thì tình trạng đau tái diễn và càng ngày càng nặng hơn.

Thoái hóa khớp gối thì ngoài triệu chứng đau có thể kèm theo tiếng lạo xạo, lụp cụp khi co hoặc duỗi khớp gối, đau khớp gối nhiều khi vận động, đau nhất là khi ngồi xổm, đứng dậy rất khó khăn, thậm chí phải níu vào vật gì khác mới đứng dậy được. Nặng hơn là tê chân, biến dạng nhẹ ở khớp gối.

Thoái hóa khớp háng thì người bệnh đi lại khó khăn ngay từ đầu do khớp háng chịu đựng trọng lượng cơ thể nhiều nhất. Thoái hóa cột sống cổ thường xảy ra ở cột sống cổ đốt thứ 4, 5, 6 và biểu hiện bằng cảm giác đau mỏi phía sau gáy lan đến cánh tay phía bên có dây thần kinh bị ảnh hưởng.

Thoái hóa cột sống thắt lưng hay gặp từ đốt sống thắt lưng thứ 3 trở xuống. Khi có ảnh hưởng thần kinh tọa, người bệnh sẽ có cảm giác đau lan từ lưng xuống chân, có lúc đau rất mạnh như một luồng điện chạy từ trên xuống nếu có một cử động không đúng hướng.

Cảm giác thường xuyên mỏi ở khớp làm cho người bệnh thích bẻ hoặc giật mạnh khớp để tạo tiếng kêu răng rắc. Những động tác này có thể gây hại cho khớp.

Đừng thấy không gai mà chủ quan Ngoài các triệu chứng lâm sàng thì thông qua việc chụp X-quang khớp sẽ phần nào giúp xác định chẩn đoán và đánh giá đúng mức độ nặng của bệnh.   Trên phim X-quang, có thể thấy hẹp khe khớp do biến đổi của sụn khớp và hình ảnh gai xương thường mọc ở bên bờ khớp, có thể là nhiều gai.   Cũng có nhiều trường hợp thoái hóa khớp trong giai đoạn sớm nên hình ảnh khớp trên X-quang vẫn còn bình thường. Nhưng chúng ta đừng vì thế mà chủ quan không điều trị, vì đây là giai đoạn điều trị và phòng ngừa cho kết quả tốt nhất.

Theo ThS-BS Phan Hữu Phước - Người lao động